Viêm xoang có nguy hiểm không ?

Xoang là những hốc rỗng nằm bên trong các xương bao quanh mũi bao gồm xương gò má, xương trán, xương sàng và xương bướm). Bình thường, các hốc này không hề trống rỗng hoàn toàn mà được lót bởi một lớp mô mỏng gọi là niêm mạc. Lớp niêm mạc này luôn tiết ra một lượng dịch nhầy mỏng để giữ ẩm và lọc bụi bẩn. Các xoang đều có những lỗ thông nhỏ dẫn vào hốc mũi để dịch nhầy có thể thoát ra ngoài.

Viêm xoang là tình trạng niêm mạc bên trong các xoang quanh mũi bị viêm, thường xảy ra khi đường dẫn lưu từ xoang vào hốc mũi bị bít tắc, khiến dịch nhầy không thoát ra ngoài mà tích tụ lại bên trong.. Sự ứ đọng dịch tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus hoặc nấm phát triển, gây viêm kéo dài, dẫn đến các triệu chứng như nghẹt mũi, chảy dịch mũi, đau nhức vùng mặt, giảm khứu giác và mệt mỏi.

Dựa theo thời gian tiến triển, viêm xoang được phân loại thành:

• Viêm xoang cấp tính: Thời gian dưới 4 tuần
• Viêm xoang bán cấp: Kéo dài từ 4 đến 12 tuần (dưới 3 tháng) 
• Viêm xoang mãn tính: Trên 12 tuần, tái phát nhiều lần, đôi khi phải cần can thiệp phẫu thuật 

Về mặt sinh lý, niêm mạc mũi - xoang được bao phủ bởi hệ thống lông chuyển có nhiệm vụ đẩy dịch nhầy và dị nguyên ra ngoài. Khi có yếu tố kích thích như virus, vi khuẩn hoặc dị ứng, niêm mạc bị viêm và phù nề, làm hẹp hoặc tắc lỗ thông xoang. 

Sự tắc nghẽn này dẫn đến một số tình trạng như: 

• Dịch nhầy tích tụ bên trong các xoang.
• Giảm thông khí xoang
• Áp lực trong xoang tăng 
• Hình thành môi trường yếm khí thuận lợi cho vi khuẩn phát triển

Chính quá trình này gây ra các triệu chứng đau nhức vùng mặt, nghẹt mũi kéo dài và chảy dịch mũi đặc trưng của viêm xoang.

Nhiễm trùng đường hô hấp trên

Cảm cúm, viêm mũi họng do virus là yếu tố khởi phát phổ biến nhất. Virus làm tổn thương niêm mạc mũi, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập xoang.

Dị ứng mũi xoang

Dị ứng với bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc hoặc lông động vật khiến niêm mạc mũi sưng nề kéo dài, làm tắc lỗ xoang và dẫn đến viêm xoang dị ứng.

Các bất thường về cấu trúc mũi

Lệch vách ngăn mũi, polyp mũi hoặc cuốn mũi phì đại làm cản trở lưu thông không khí và dẫn lưu dịch xoang.

Suy giảm miễn dịch

Người mắc bệnh mạn tính (đái tháo đường, bệnh tự miễn) hoặc có sức đề kháng kém dễ bị viêm xoang kéo dài và tái phát nhiều lần.

Các triệu chứng của viêm xoang không chỉ đa dạng mà còn thay đổi tùy theo vị trí xoang bị viêm, mức độ tổn thương niêm mạc và thời gian mắc bệnh (cấp hay mạn tính). Tuy nhiên, phần lớn người bệnh thường gặp các biểu hiện điển hình sau:

Đau nhức vùng mặt và đầu
Cơn đau trong viêm xoang thường có tính chất âm ỉ, nặng đầu và tăng dần theo thời gian. Người bệnh có thể cảm nhận rõ đau ở vùng trán (viêm xoang trán), vùng má và răng hàm trên (viêm xoang hàm), giữa hai mắt hoặc sâu trong hốc mắt (viêm xoang sàng), thậm chí lan ra sau gáy hoặc đỉnh đầu (viêm xoang bướm). Cơn đau thường nặng hơn vào buổi sáng, khi cúi đầu hoặc khi thời tiết thay đổi.

Nghẹt mũi kéo dài
Tình trạng nghẹt mũi xảy ra do niêm mạc mũi xoang bị phù nề, làm tắc lỗ thông xoang. Người bệnh có thể nghẹt một bên hoặc cả hai bên mũi, kèm theo cảm giác khó thở, phải thở bằng miệng, đặc biệt rõ vào ban đêm. Nghẹt mũi kéo dài còn làm gián đoạn giấc ngủ, gây mệt mỏi và suy giảm chất lượng sinh hoạt hàng ngày.

Chảy dịch mũi bất thường
Dịch mũi trong viêm xoang thường đặc, quánh, có màu vàng hoặc xanh, đôi khi kèm mùi hôi khó chịu là dấu hiệu cho thấy sự hiện diện của vi khuẩn. Dịch có thể chảy ra trước mũi hoặc chảy xuống phía sau họng (hội chứng chảy dịch mũi sau), khiến người bệnh thường xuyên phải khịt mũi hoặc khạc đờm.

Ho và khạc đờm kéo dài
Dịch mũi xoang chảy xuống họng liên tục kích thích niêm mạc họng, gây ho dai dẳng, đặc biệt về đêm hoặc khi nằm. Nhiều trường hợp bị nhầm lẫn với viêm họng mạn tính hoặc bệnh lý hô hấp khác, dẫn đến điều trị không đúng nguyên nhân.

Suy giảm khứu giác
Niêm mạc mũi bị viêm và phù nề làm cản trở đường dẫn mùi đến các thụ thể khứu giác, khiến người bệnh giảm khả năng ngửi mùi hoặc mất khứu giác hoàn toàn. Nếu tình trạng này kéo dài, đặc biệt trong viêm xoang mạn tính, khả năng hồi phục khứu giác có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Đau đầu, mệt mỏi toàn thân
Viêm xoang gây cảm giác đau đầu âm ỉ, nặng đầu kéo dài, kèm theo tình trạng uể oải, giảm tập trung và suy nhược. Nguyên nhân là do tình trạng viêm nhiễm kéo dài, thiếu oxy khi thở bằng miệng và giấc ngủ bị gián đoạn.

Hơi thở có mùi hôi
Sự ứ đọng dịch mủ trong các hốc xoang tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, từ đó sinh ra mùi hôi khó chịu trong khoang mũi và miệng. Đây là biểu hiện thường gặp ở viêm xoang mạn tính nhưng lại dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với các bệnh lý răng miệng.

Điều trị nội khoa

Điều trị nội khoa là lựa chọn ưu tiên trong đa số các trường hợp viêm xoang, đặc biệt là viêm xoang cấp và viêm xoang mạn chưa có biến chứng. Phác đồ điều trị thường bao gồm sự phối hợp của nhiều nhóm thuốc với vai trò khác nhau:

• Thuốc xịt mũi chứa corticoid: Đây là nhóm thuốc nền tảng trong điều trị viêm xoang. Corticoid dạng xịt tại chỗ giúp làm giảm tình trạng phù nề niêm mạc mũi xoang, ức chế phản ứng viêm và cải thiện tình trạng tắc nghẽn lỗ thông xoang. Khi sử dụng đúng liều và đúng kỹ thuật, thuốc có hiệu quả cao nhưng ít tác dụng phụ toàn thân.
• Kháng sinh: Kháng sinh chỉ được chỉ định khi có bằng chứng nhiễm khuẩn, chẳng hạn như dịch mũi mủ đặc màu vàng-xanh, sốt kéo dài, đau nhức mặt tăng dần hoặc hình ảnh viêm xoang trên chẩn đoán hình ảnh. Việc sử dụng kháng sinh cần tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ về loại thuốc, liều lượng và thời gian điều trị để tránh kháng thuốc và các tác dụng không mong muốn.
• Thuốc giảm đau, hạ sốt: Các thuốc giảm đau, hạ sốt (như paracetamol) giúp cải thiện triệu chứng đau đầu, đau mặt và sốt, từ đó nâng cao chất lượng sinh hoạt cho người bệnh. Nhóm thuốc này chỉ mang tính hỗ trợ, không giải quyết nguyên nhân gây viêm xoang.
• Thuốc kháng histamine: Trong trường hợp viêm xoang có liên quan đến dị ứng, thuốc kháng histamine giúp kiểm soát các triệu chứng như hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi và hạn chế tình trạng phù nề niêm mạc. Nhóm thuốc này thường được chỉ định phối hợp, đặc biệt ở bệnh nhân có tiền sử viêm mũi dị ứng.

Ngoài ra, người bệnh có thể được khuyến cáo rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý để làm sạch dịch tiết, giảm gánh nặng vi khuẩn và hỗ trợ quá trình phục hồi niêm mạc mũi xoang.

>>> Có thể bạn quan tâm: Thuốc điều trị viêm mũi dị ứng, sung huyết và mất mùi xịt mũi Adacast Meraplion hộp 1 chai

Điều trị ngoại khoa

Điều trị ngoại khoa được cân nhắc khi viêm xoang không đáp ứng với điều trị nội khoa tối ưu hoặc khi xuất hiện các yếu tố giải phẫu và biến chứng nguy hiểm. Phương pháp thường được áp dụng là phẫu thuật nội soi mũi xoang.

• Chỉ định phẫu thuật nội soi mũi xoang: Phẫu thuật được chỉ định trong các trường hợp viêm xoang mạn tính kéo dài, tái phát nhiều lần và không cải thiện sau điều trị nội khoa đầy đủ. Ngoài ra, các bất thường giải phẫu như polyp mũi, lệch vách ngăn, phì đại cuốn mũi gây cản trở lưu thông xoang cũng là nguyên nhân phổ biến cần can thiệp ngoại khoa.
• Mục tiêu của phẫu thuật: Phẫu thuật nội soi nhằm loại bỏ các tổ chức viêm, polyp hoặc dị dạng gây tắc nghẽn, mở rộng lỗ thông xoang để giúp dẫn lưu dịch tốt hơn và phục hồi chức năng sinh lý của mũi xoang. Đây là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, giúp giảm đau, ít biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục so với phẫu thuật truyền thống.
• Phẫu thuật trong trường hợp có biến chứng: Trong những trường hợp viêm xoang gây biến chứng ảnh hưởng đến ổ mắt (sưng, đau mắt, giảm thị lực) hoặc hệ thần kinh trung ương (đau đầu dữ dội, rối loạn ý thức), phẫu thuật cần được tiến hành sớm kết hợp với điều trị nội khoa tích cực nhằm ngăn ngừa nguy cơ tổn thương vĩnh viễn.

Bên cạnh điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật, việc duy trì các biện pháp hỗ trợ đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tần suất tái phát viêm xoang, bảo vệ niêm mạc mũi xoang và nâng cao hiệu quả điều trị lâu dài. Đây là nhóm giải pháp cần được thực hiện thường xuyên và liên tục trong sinh hoạt hằng ngày.

Rửa mũi hằng ngày bằng nước muối sinh lý
Rửa mũi giúp loại bỏ bụi bẩn, dị nguyên, vi khuẩn và dịch tiết ứ đọng trong hốc mũi, từ đó làm giảm tình trạng viêm và nguy cơ nhiễm trùng tái phát. Nên sử dụng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương hoặc ưu trương nhẹ, rửa đúng kỹ thuật để tránh đẩy dịch ngược vào xoang hoặc tai giữa. Việc duy trì thói quen rửa mũi đều đặn đặc biệt cần thiết với người sống trong môi trường ô nhiễm hoặc có tiền sử viêm xoang mạn tính.

Giữ ấm vùng mũi - cổ khi thời tiết lạnh
Nhiệt độ lạnh làm giảm khả năng bảo vệ của niêm mạc đường hô hấp, khiến mũi xoang dễ bị viêm nhiễm. Giữ ấm vùng mũi, cổ và ngực khi thời tiết lạnh hoặc khi di chuyển ngoài trời giúp hạn chế tình trạng co mạch niêm mạc, giảm nguy cơ xung huyết và bùng phát các triệu chứng viêm xoang.

Tránh khói bụi, hóa chất và môi trường ô nhiễm
Khói thuốc lá, bụi mịn, khí thải công nghiệp và các hóa chất kích thích là những yếu tố làm tổn thương niêm mạc mũi xoang và phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên. Người bệnh viêm xoang cần hạn chế tiếp xúc với các tác nhân này, sử dụng khẩu trang khi ra ngoài và đảm bảo không gian sống, làm việc được thông thoáng, sạch sẽ.

Uống đủ nước mỗi ngày
Nước giúp làm loãng dịch nhầy trong mũi xoang, hỗ trợ quá trình dẫn lưu dịch và giảm nguy cơ ứ đọng - yếu tố thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Việc uống đủ nước còn giúp duy trì độ ẩm của niêm mạc mũi, cải thiện chức năng bảo vệ và giảm cảm giác khô rát, khó chịu.

Tăng cường sức đề kháng bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý
Chế độ ăn giàu vitamin và khoáng chất, đặc biệt là vitamin C, vitamin A, vitamin d và kẽm, giúp nâng cao sức đề kháng của cơ thể trước các tác nhân gây viêm nhiễm. Nên ưu tiên thực phẩm tươi, giàu chất chống oxy hóa như rau xanh, trái cây, đồng thời hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, rượu bia và chất kích thích - những yếu tố có thể làm nặng thêm tình trạng viêm xoang.

Duy trì lối sống khoa học và lành mạnh
Ngủ đủ giấc, vận động đều đặn và kiểm soát stress giúp tăng cường và ổn định hệ miễn dịch. Một lối sống khoa học không chỉ hỗ trợ quá trình hồi phục mà còn góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa viêm xoang tái phát lâu dài.

Viêm xoang là bệnh lý phổ biến nhưng có cơ chế bệnh sinh phức tạp và dễ trở thành mãn tính nếu điều trị không đúng cách. Việc nắm rõ nguyên nhân, dấu hiệu và phương pháp điều trị giúp người bệnh chủ động kiểm soát tình trạng bệnh, giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

>>> Bạn có thể mua Nước muối sinh lí Nước Muối Vĩnh Phúc chai 600ml [Tại đây]

Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị y khoa.